Wokół spedycji narosło wiele nieporozumień. Spotkałem ogłoszenie: ”szukam spedytora – pomocnika kierowcy” lub „przedsiębiorstwo transportowe przyjmie spedytora, zakres obowiązków: dysponowanie samochodami .” Zadajmy sobie pytanie: kogo można nazwać spedytorem?

Powstanie pierwszego przedsiębiorstwa typu spedycyjnego datuje się na XVI wiek.
Ale tak naprawdę burzliwy rozwój spedycji to przełom wieku XIX i XX. Dokonuje się szybki postęp techniczny i coraz szersza wymiana handlowa. Powstają nowe gałęzie transportu: transport kolejowy, lotniczy i drogowy - samochodowy a jednocześnie rozwija się transport morski.

Każdy rodzaj transportu obrasta w przepisy, taryfy, zwyczaje, specyficzną dokumentację. Spedytor, będąc fachowcem znającym wszystkie skomplikowane zagadnienia prawno-handlowe każdej z gałęzi transportu, wykształca się w samodzielny i całkowicie odrębny zawód. Kontrahenci (handlowcy, przemysłowcy) wolą skupić się na swoim biznesie i powierzają swoje przesyłki spedytorowi.

W Polsce spedycja szczególnie międzynarodowa, rozwijała się dopiero po I wojnie światowej. Powstały tysiące przedsiębiorstw spedycyjnych działających we własnym imieniu na rzecz swoich klientów.
Firmy, które zawierały podobne umowy w imieniu swoich zleceniodawców nie były spedytorami.
Kolejna wojna światowa przerwała rozwój spedycji w naszym kraju. Ale zaraz po II wojnie światowej wiele z nich odtworzyło swoją działalność. Na przykład w Gdyni zaraz po II wojnie działało grubo ponad 100 firm spedycyjnych.
W Polsce Ludowej zlikwidowano wszystkie prywatne firmy spedycyjne i ustanowiono monopol firmy C.Hartwig w dziedzinie spedycji międzynarodowej oraz w latach sześćdziesiątych XX wieku powołano Przedsiębiorstwo Spedycji Krajowej PSK jako wyłącznego spedytora krajowego.

Spedytora nazwano ładnie „architektem transportu”. Jako architekt projektuje przebieg transportu z uwzględnieniem jego wszystkich gałęzi. Prawdziwy spedytor otrzymując zlecenie od swojego pryncypała, powinien postępować według swojej najlepszej wiedzy

i z nadzwyczajną starannością. Doradza swojemu klientowi wybór najlepszej drogi przewozu, przygotowuje przesyłki do transportu; odpowiednio pakuje, znakuje, aranżuje odprawę celną, załadowuje i kontroluje ilości oraz wagę przesyłki i wie jak zawiera się odpowiednie umowy przewozowe w danej gałęzi transportu, ewentualnie podnajmuje dalszych spedytorów.
Spedytor występuje jako nadawca lub udziela odpowiednich instrukcji zleceniodawcy jak ma prawidłowo wypełnić list przewozowy. Organizuje lub zleca konwój i inne czynności związane z przemieszczeniem przesyłek, ubezpiecza przesyłki, organizuje transporty zbiorowe (drobnicowe) ładunków, przeładowuje przesyłki bezpośrednio miedzy środkami transportu, ale także z wykorzystaniem magazynów w tym magazynów celnych.

Również odbiera przesyłki adresowane pod jego adresem, składuje, konfekcjonuje, dystrybuuje. Podejmuje czynności potrzebne do zwrotu nienależnie pobranych sum z tytułu przewoźnego, cła i innych należności związanych z przewozem oraz zabezpiecza prawa zleceniodawcy względem podwykonawców. Składa terminowo odpowiednie reklamacje oraz wykonuje wiele innych czynności osobno niewymienionych, które zleci spedytorowi klient lub, które spedytor podejmie według swojej najlepszej wiedzy nawet bez instrukcji zleceniodawcy.

Zawód spedytora był zawsze bardzo ceniony i mógł być powodem do dumy przez osoby go wykonujące. Czy tak jest również dzisiaj?

Zbigniew Kurzela © 2008