Z logistyką w tle...
Młodszemu pokoleniu
Bronisław Malinowski kojarzy się z sukcesem - polskiego przeszkodowca na olimpiadzie w Moskwie i wielkiej osobowości polskiego sportu.
Jego heroiczny pościg za Tanzanijczykiem Filibertem Bayi przeszedł do annałów sportu. I to pościg, zwieńczony sukcesem i złotym medalem olimpijskim.
Dla humanistów -
Bronisław Malinowski - to jedna z najznamienitszych postaci polskiej nauki. Bo jeśli pada hasło antropologia – to otwiera się klapka z jego nazwiskiem.
Powie ktoś Malinowski, spedycje i logistyka? A ta Kula to po co?
A, no właśnie, Bronisław Malinowski, ten przyjaciel Witkacego, drugiego z gigantów polskiej kultury, odświeżany okazyjnie, postać nietuzinkowa w panteonie polskiej nauki, kultury i historii. Tym bardziej warta przypomnienia, że ukazała sie właśnie "Odyseja antropologa" - jego biografia i trafiła do księgarń. Autorem jest australijski antropolog Michael Young. I to on opisuje polskiego badacza i podróżnika Bronisława Malinowskiego
Dla pokoleń socjologów, etnologów i historyków kultury postać Bronisława Malinowskiego należy do panteonu klasyków. To jeden z ojców założycieli antropologii społecznej, twórca metody badań terenowych. Jego koncepcje mitu, magii czy pierwotnej gospodarki ciągle cieszą się uznaniem badaczy. Dla literaturoznawców, Malinowski jest przyjacielem Witkacego i pierwowzorem kilku bohaterów z jego powieści i dramatów.
Oj, redaktor a gdzie logistyka?
Przed Malinowskim antropolodzy prawie nie prowadzili badań terenowych. To on sformułował aktualne do dziś dnia postulaty badania pierwotnych społeczności, takie jak konieczność nauczenia się miejscowego języka, zamieszkanie na długi czas w obrębie opisywanej grupy, przestrzeganie miejscowych praw i zwyczajów. Wedle Malinowskiego, najważniejszym celem etnografa i antropologa jest "u
chwycenie tubylczego punktu widzenia, stosunku krajowca do życia, zrozumienie jego poglądu na świat". I tenże Malinowski, Bronisław zresztą opisał, jako pierwszy przedziwny wtedy, a może i dzisiaj obyczaj Kula.
Kula, a co to takiego?
Kula jest to forma wymiany o charakterze ponad plemiennym, rozległym, praktykowały ją plemiona zajmujące wyspy położone na wschód od Nowej Gwinei. Wymianie podlegały tylko dwa przedmioty. Pierwszym z nich jest
soulava, czyli naszyjnik wykonany z czerwonej muszli, który "podróżuje" po szlaku Kula w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara.
Mwali to bransoletka z białej muszli, która wędruje przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Wszelkie transakcje są regulowane i ustalane przez tradycję, są one oparte o formę kredytu, co jest niejako wymuszone przez zaufanie i honor handlowy. Pewne akty Kula są wzbogacone w skomplikowane systemy magiczne. Wymiana na szlaku Kula odbywa się w ściśle określonych odstępach czasu. Udział w Kula biorą mieszkańcy wszystkich wysepek - dostają przedmiot, przechowują przez chwilę i przekazują kolejnym osobom. W tym samym czasie, kiedy mieszkańcy przekazują sobie
soulavę i mwali, prowadzą też zwykłą działalność handlową.
Panie doktorze Okulewicz, czy nie jest to logistyka w czystej postaci?
Brnijmy dalej.
Kula jest to wielopoziomowa instytucja gospodarcza, która jest spoiwem łączącym dużą ilość plemion. Wymiana w Kula jest dokonywana tylko pomiędzy partnerami. Ich ilość jest ograniczona, a zależy ona od miejsca w hierarchii społecznej. Związek między partnerami jest zawiązywany według pewnych procedur, trwa to przez całe życie i oznacza nie tylko przywileje, ale również obowiązki.
Partnerzy Kula dokonują między sobą wymiany Kula, ale mogą wymieniać również inne podarki. Partner Kula nie musi być z bliskich okolic, może pochodzić z dalekich okręgów, dlatego wymiana Kula tworzy wymianę międzyplemienną na szeroką skalę. Istnienie partnerów z odległych okręgów ułatwia przenikanie i wędrówkę kultury, obyczajów czy wzorów artystycznych do rozmaitych wiosek. Po upłynięciu ściśle określonego czasu dary muszą być odwzajemnione darami o równej, jeśli nie wyższej wartości. Wartość przeciwdaru jest ustalana przez odwzajemniającego się, ale osoba ta nie może być zmuszona do działań rewanżowych, nie jest też dobrze widziane, by domagać się rekompensaty.
Panuje niepisana zasada hojności i szczodrości, aż do rywalizowania, kto da okazalszy podarunek.
Kosztowności Kula to
vaygu'a.
Dwa zasadnicze przedmioty w Kula to
soulava i mwali, ozdoby noszone podczas wielkich świąt i uroczystości, do imponujących strojów tanecznych, dlatego nie wolno zakładać ich na co dzień.
Innymi kosztownościami w Kula są przedmioty codziennego użytku, które nie pełnią już tej roli, a w dalszym ciągu zalicza się je do przedmiotów obrzędowych.
Symbolizują bogactwo, niektóre z nich mają charakter pamiątkowy, cechują je wartości historyczne, romantyczne, nawet sentymentalne.
Dwie główne zasady Kula to złożenie podarunku, za który po pewnym czasie należy złożyć podarunek w rewanżu, ale nie jest to prosta wymiana towarów, ponieważ określenie daru rewanżowego pozostawia się osobie, która ów przeciwdar składa, i nie wolno w żaden sposób wpływać na jego decyzję, tym bardziej nie jest przewidziane targowanie się lub wycofanie z transakcji.
Istnieje też instytucja darów wywoławczych, kiedy człowiek chce uzyskać wartościowy towar, ofiaruje osobie go posiadającej coś, co ma ją zachęcić, takimi wartościowymi towarami mogą być łyżki z kości wieloryba lub ostrza wielkich toporów.
Wyprawę Kula poprzedza sporo czynności pomocniczych oraz ubocznych, ale również mających znaczenie dla wymiany. Jest to zbudowanie czółna, wyposażenie go w przedmioty konieczne dla żeglugi, zaopatruje się je w pożywienia, ustala daty wypłynięcia oraz organizuje społeczność, by każdy znał swoje zadanie. Wymianie Kula towarzyszy dodatkowa wymiana, z dalekich miejsc przywozi się przedmioty i towary, których nikt nie zna na rodzinnej wyspie, dlatego zabiera się wiele rzeczy, by można było się wymieniać. Na samym końcu wyprawy ma miejsce wielka zabawa i uczta, która ma otaksować, ile udało się zdobyć (ale tylko artykuły Kula). Cała wyprawa jest otoczona magią, poczynając od budowy czółna, kończąc na przedmiotach. (vide: wikipedia)
Podsumowując, Kula to zarówno wymiana śródlądowa między partnerami, ale także wielkie wyprawy całej wioski za morze.
Oh, ta nomenklatura!?
Uff! I co, czy już plemiona, w naszej nomenklaturze prymitywne i zacofane nie rozumiały pojęcia
supply chain ? A czy nie lepiej to brzmi
soulava, mwali i vaygu'a.? Przecież dla większości obywateli RP (numer wpisz sobie sam) to terminy równie zrozumiałe jak
office manager, a już nie daj Boże
suplly chain manager.
I pomyśleć, że wymyśliły to plemiona zamieszkałe na wschodnim krańcu Nowej Gwinei i jej archipelagach. A mieszkańcy na tym terenie to Massimowie, czyli wschodni Papuo – Melanezyjczycy.
Dość!!!
Wracajmy do naszych baranów. Książka Michaela Younga przedstawia wczesne lata życia Malinowskiego, poczynając od młodości w rodzinnym Krakowie do wyjazdu z Australii w roku 1920. Young wykorzystał dokumenty zgromadzone przez córkę Malinowskiego, Helenę - listy, niepublikowane pamiętniki i rękopisy. Opisuje Malinowskiego jako niespokojnego ducha, zamiłowanego podróżnika, przytacza nowe fakty mówiące o osobowości, życiu prywatnym i pierwszych latach kariery antropologa.
Sam -
Bronisław Malinowski (antropolog) urodził się 7 kwietnia 1884 w Krakowie. Większość życia zawodowego spędził w Wielkiej Brytanii i USA oraz na wyspach Melanezji w zachodniej części Oceanii, gdzie prowadził badania terenowe.
W latach 1902-1906 Malinowski studiował na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, studia kontynuował do roku 1913 na Uniwersytecie Londyńskim.
W latach 1914-1920 prowadził badania terenowe społeczności tradycyjnych w Australii i Oceanii, m.in. na Wyspach Triobranda. W 1927 roku objął profesurę i kierownictwo Katedry Antropologii na Uniwersytecie Londyńskim.
Najbardziej znane prace Malinowskiego to "
Życie seksualne dzikich w północno-zachodniej Melanezji" oraz "
Argonauci Zachodniego Pacyfiku". Uczony zmarł 16 maja 1942 w New Haven w Stanach Zjednoczonych.
Bronisław Malinowski (sportowiec)
urodził się 4 kwietnia 1951 roku w Nowem.
Zmarł śmiercią tragiczną, w wypadku samochodowym 27 września 1981 roku na moście w Grudziądzu. Był zawodnikiem Klubu Sportowego Olimpia.
Złoty medalista w lekkiej atletyce na Igrzyskach Olimpijskich w Moskwie, 1980 - w biegu na 3000 metrów z przeszkodami.
Srebrny medalista w biegu na 3000 metrów z przeszkodami na Igrzyskach Olimpijskich w Montrealu, 1976.
A dzisiaj, wrzucając w google hasło Bronisław Malinowski na pierwszym miejscu wyskakuje:
10 zł BRONEK MALINOWSKI - 2002 ! BEZ MINIMUM ! (numer 317370350)
