Jak wykorzystujemy środki pomocowe z Brukseli
12,8 mld euro, które wynegocjowaliśmy z UE na lata 2004-2006, stanowiły zapowiedź znacznie większych środków z kolejnego unijnego budżetu. Czas pierwszych rozliczeń z tej sumy przyjdzie pod koniec roku, ale już dziś warto przyjrzeć się, co polskiej gospodarce i branży transportowej przyniosła brukselska manna.
Oceny takiej dokonało niedawno Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, analizując wydatkowanie funduszy unijnych w okresie 2004 – pierwsza połowa 2007 r. i ich wpływ na ekonomikę kraju.
Zdaniem specjalistów MRR, unijne pieniądze już w 2006 r. mogły zapewnić polskiej gospodarce dodatkowo 1,24% wzrostu PKB, a w roku ubiegłym 1,71%.
Stosunkowo nieznaczne jeszcze oddziaływanie funduszy unijnych w latach 2004-2006 wynika – jak zauważa dr Hanna Jahns, podsekretarz stanu w resorcie rozwoju regionalnego − „z ograniczonego zaangażowania środków w tym okresie”.

Głównie na drogi
Mimo tych ograniczeń, do połowy ubiegłego roku w Polsce, w ramach Zintegrowanego Programu Rozwoju Regionalnego, powstało blisko 2,5 tys. nowych dróg publicznych, a dzięki pieniądzom z Sektorowego Programu Operacyjnego Transport przebudowano 76 km dróg krajowych i 34,3 km linii kolejowych oraz zakupiono lub zmodernizowano 160 pojazdów kolejowych, zakończono budowę dwu mostów.
Ogółem przedsięwzięcia z zakresu infrastruktury transportowej realizowane w obu tych programach, jak również finansowane z Funduszu Spójności, obejmowały 1377 projektów. Ich łączna wartość wynosiła ok. 28,2 mld zł, z czego na dofinansowanie unijne przypadało 18,4 mld zł (ponad 65%). Największym projektem jest, realizowana kosztem 1,8 mld zł, modernizacja linii kolejowej E65, odcinek Warszawa – Gdynia, etap II.
Projekty dotyczyły infrastruktury drogowej, kolejnictwa, ale także lotnisk, portów, śródlądowych i morskich dróg wodnych, transportu miejskiego i multimodalnego oraz inteligentnych systemów transportowych. W momencie przygotowania opracowania ministerstwa „w analizowanej grupie ukończono 834 projekty o łącznej wartości 2039 mln zł, podczas gdy 520 projektów o łącznej wartości 26 091 mln zł nadal znajduje się w fazie realizacji” – czytamy w raporcie.

Czy zdążymy na czas
Największą wartość posiadały projekty dotyczące dróg krajowych – ok. 9,4 mld zł, co stanowiło 33% wszystkich projektów transportowych. Osiem z nich, o łącznej wartości ok. 4,67 mld zł, znalazło się w kategorii autostrady. Siedem z tych projektów współfinansowanych jest w ramach Funduszu Spójności, a jeden z Programu Operacyjnego Transport. Na kolej przypadało 31 projektów o wartości ponad 7,28 mld zł, (tj. 26% wartości projektów w ramach infrastruktury transportowej ogółem).
Ponad 80 tysięcy wszystkich, nie tylko transportowych, projektów przygotowanych do realizacji, świadczy że wcześniejsze niepokoje Komisji Europejskiej, iż Polsce ich zabraknie, były nieuzasadnione.
Czy potrafimy również skończyć je w wyznaczonym terminie – w wypadku SPOT jest to połowa bieżącego roku, a Funduszu Spójności – 2010 r.? Według optymistycznej prognozy Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, pod koniec bieżącego roku wykorzystanie funduszy strukturalnych wyniesie około 100% tzw. alokacji, czyli przyznanych nam środków, a Funduszu Spójności – 62%.
Do wydania zostało nam około 25% całej dostępnej kwoty z funduszy strukturalnych, na co mamy niespełna dziewięć miesięcy. A już dziś 15 inwestycji z Programu Operacyjnego Transport jest opóźnionych i samo ministerstwo przyznaje, że do projektów tych „istnieje pewność lub bardzo poważne podejrzenie”, że nie zostaną ukończone do końca czerwca, kiedy to trzeba zacząć ich rozliczanie.